دایه بازار
نوع-دوستی
یکی از مصادیق تربیت عاطفی، پرورش نوع دوستی در کودکان است. همه انسانها بطور فطری و از بدو تولد دو قوه خوددوستی و دیگردوستی را با خود دارند. تربیت عاطفی میکوشد این دو قوه را در جهت صحیح رشد داده و مانع از انحراف و از تعادل خارج شدن هر یک شود. در این قسمت راجع به راههای پرورش نوعدوستی صحبت میکنیم.
همانند آموزش کنترل هیجانات در آموزش همدلی و نوع دوستی نیز اولین قدم شناخت احساسات است. یک مطالعه در سال 2012 نشان میدهد که کودکان 18 ماههای که والدین از آنها میخواستند احساسات رسم شده در کتابها را توضیح دهند، بیشتر تمایل به اشتراک وسایلشان با دیگران داشتهاند و بسیار میل به کمک به دیگران از خود نشان دادهاند.
پس از آموزش احساسات مختلف از طریق عکس، نقاشی، داستان و بیان موقعیتهای مختلف؛ مرحله دوم تصور وضعیت دیگران است. از کودکان بخواهید در مورد احساسات دیگران فکر و راجع به آن صحبت کنند. برای مثال، در مورد مشکلات افراد نابینا فکر کنند و دقیقهای چشمانشان را بسته و خود را جای آنها بگذارند.یا وقتی که بسیار گرسنه هستند، از آنها بخواهید به افراد گرسنه فکر کرده و احساساتشان را بیان کنند. یا مواقعی که برای مدت طولانی خارج از منزل هستید و فرزندتان تمایل به بازگشت به منزل را دارد، برایش توضیح دهید که چقدر خوب است که ما خانهای داریم تا در آن راحت زندگی کنیم. هیچ فکر کردهای بعضی از افراد بیخانمان هستند؟
مرحله سوم زمان کمک کردن است. لزومی ندارد این اتفاق هر روز بیفتد. شما میتوانید هر از گاهی از غذایی که برای خودتان درست کردهاید یک ظرف کنار بگذارید تا به یک نیازمند بدهید. یا گاهی اوقات هنگاهی که خرید میروید از کودکتان بخواهید یک یا قلم جنس برای نیازمندان انتخاب کند. فراموش نکنید که این رفتار شماست که درس میدهد. پس الگوی نوع دوستی و بخشش باشید.
وقتی فرزندمان باعث آزار کسی میشود:
روانشناسان بر این باورند که در این گونه موارد صحبت کردن با آنها و توضیح دادن در مورد عواقب رفتارشان و تاثیری که بر روی دیگران میگذارند، بسیار کمک کننده بوده و میتواند باعث تقویت حس همدلی و مهربانی در آنها شود. به عنوان مثال اگر کودکتان چیزی را به سمت کسی پرتاب کرد، به او نگوئید به خاطر این کار امشب از شام خبری نیست یا دیگر پارک نمیبرمت و ...، چون با جملات این چنینی شما باعث میشوید او همچنان به خودش فکر کند، نه به دیگری.
در مقابل شما میتوانید از او بپرسید: «فکر میکنی با پرت کردن شیء به سمت دوستت چه حسی به او دست داد؟» این سوال بسیار مفید است، چرا که باعث میشود کودک شما به فکر کردن به دیگران بپردازد نه به خودش.
در ادامه میتوانید از کودکتان بخواهید کاری کند که حال دوستش خوب شود، البته نه فقط با عذرخواهی. درست است که معذرتخواهی کاری خوب است، امّا کافی نیست.علاوه بر عذرخواهی، کودک را تشویق کنید تا سعی کند حال دوستش را خوب کند و از دوستش بپرسد چه کار کنم تا تو خوشحال شوی.
در مقابل شما میتوانید از او بپرسید: «فکر میکنی با پرت کردن شیء به سمت دوستت چه حسی به او دست داد؟» این سوال بسیار مفید است، چرا که باعث میشود کودک شما به فکر کردن به دیگران بپردازد نه به خودش.
در ادامه میتوانید از کودکتان بخواهید کاری کند که حال دوستش خوب شود، البته نه فقط با عذرخواهی. درست است که معذرتخواهی کاری خوب است، امّا کافی نیست.علاوه بر عذرخواهی، کودک را تشویق کنید تا سعی کند حال دوستش را خوب کند و از دوستش بپرسد چه کار کنم تا تو خوشحال شوی.
به کودکتان برچسب مثبت بزنید.
عناوینی که به کودکان میدهید میتواند بر روی رفتار، مهربانی و میزان مفید بودن آنها تاثیرگذار باشد
در مطالعهای که در سال 2014 توسط یک روانشناس اجتماعی به نام کریستوفر برایان و همکارانش صورت گرفت نشان داده شد، کودکان بین 3 تا 6 سالی که از آنها درخواست کمک میشود و به آنها لقب «یاور»، «همراه» و یا ... داده میشود، در مقایسه با آن دسته از کودکانی که عناوینی به آنها داده نمیشود و تنها از آنها تقاضای کمک میشود؛ بسیار بیشتر تمایل به یاوری و کمک کردن دارند.
در مطالعهای که در سال 2014 توسط یک روانشناس اجتماعی به نام کریستوفر برایان و همکارانش صورت گرفت نشان داده شد، کودکان بین 3 تا 6 سالی که از آنها درخواست کمک میشود و به آنها لقب «یاور»، «همراه» و یا ... داده میشود، در مقایسه با آن دسته از کودکانی که عناوینی به آنها داده نمیشود و تنها از آنها تقاضای کمک میشود؛ بسیار بیشتر تمایل به یاوری و کمک کردن دارند.